دارک وب بخشی از اینترنت است که به صورت عمومی در دسترس نیست و برای دسترسی به آن نیاز به نرمافزارهای ویژهای مثل مرورگر تور (Tor) وجود دارد. این بخش از اینترنت به کاربران امکان میدهد به صورت ناشناس فعالیت کنند و به محتواهایی که در اینترنت عادی یافت نمیشود دسترسی داشته باشند.
متاورس (Metaverse) به دنیای دیجیتالی و مجازیای اشاره دارد که کاربران در آن میتوانند به شکل آواتارهای سهبعدی حضور یابند و با دیگران تعامل کنند. این مفهوم در ابتدا به عنوان یک جهان خیالی در داستانهای علمی-تخیلی معرفی شد، اما امروزه به لطف فناوریهای واقعیت مجازی (VR)، واقعیت افزوده (AR)، و بلاکچین در حال تبدیل به واقعیتی ملموس است. متاورس شامل فضاهای مختلفی است که در آن افراد میتوانند کار کنند، خرید کنند، بازی کنند و حتی املاک مجازی داشته باشند. به باور بسیاری، متاورس آینده اینترنت است و میتواند شیوه تعاملات اجتماعی، آموزشی و تجاری را به طور بنیادی تغییر دهد.
رسانهها ابزارهایی هستند که نقش مهمی در آگاهیرسانی و ایجاد ارتباط بین مردم دارند. یکی از کارهای اصلی رسانهها، اطلاعرسانی است؛ یعنی انتقال اخبار و اطلاعات به مردم تا از اتفاقات دنیا و کشور خود مطلع شوند. در ایران، شبکههای خبری مثل صدا و سیما و سایتهای خبری آنلاین به مردم کمک میکنند تا از اخبار روز و موضوعات مهم باخبر باشند.
رسانهها همچنین نقش آموزشی دارند؛ مثلاً از طریق برنامههای مستند و علمی، دانش و آگاهی مردم را افزایش میدهند. این برنامهها موضوعات مختلفی مثل تاریخ، علم و فرهنگ را پوشش میدهند و به بالا بردن سطح آگاهی عمومی کمک میکنند.
یکی دیگر از نقشهای مهم رسانه، ایجاد فضایی برای تبادل نظر و گفتوگو است. شبکههای اجتماعی مانند توییتر و اینستاگرام به مردم امکان میدهند که در مورد مسائل مختلف، به ویژه مسائل اجتماعی و سیاسی، دیدگاههای خود را بیان کنند. این فضا به مردم کمک میکند تا در بحثهای اجتماعی مشارکت داشته باشند و با هم تبادل نظر کنند.
بنابراین، رسانهها با اطلاعرسانی، آموزش و ایجاد فضای گفتوگو، نقش مهمی در آگاهیبخشی و شکلدهی به افکار عمومی دارند.
تصور کنید در اتاقی هستید که فقط صدا و حرفهای خودتان را بازتاب میدهد. یعنی شما عقاید و دیدگاههای هیچکس دیگری را نمیشنوید؛ به این پدیده اتاق پژواک میگویند که استعارهای در فضای رسانه شده است.
- مرکز توسعه فرهنگ و هنر در فضای مجازی نوشت: اجتماع واقعی، خانواده، دوستان و همکاران، در اطراف ما هستند که دیدگاه تعدادی از آنها با ما موافق و دیدگاه برخی از آنها مخالف ماست. ممکن است تصور کنید اینترنت و فضای مجازی، اطلاعات و دیدگاههای فکری متنوعی را در اختیار ما قرار میدهد اما بهتر است این نکته را به خاطر داشته باشید که روشی در شبکههای اجتماعی مجازی وجود دارد که آن دسته از اطلاعات و نظراتی را که شما تأیید کردهاید و یا به اشتراک گذاشتهاید برای شما نمایش میدهد و آنچه را شما نمیپسندید برایتان محدود میکند. این به معنی آن است که شما فقط صدای خودتان را میشنوید و به این پدیده اتاق پژواک میگویند.
در یک اتاق پژواک افراطی، یک منبع میتواند ادعایی را مطرح کند و افراد همفکر آنقدر آن ادعا را شنیده و تکرار کنند تا اینکه آن ادعا به شکل یک باور و حتی یک باور اغراقآمیز درآید.
شبکههای اجتماعی مجازی بهرغم ادعایی که در جهت آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات و خبر دارند، اما در عمل با الگوریتمی (روشی) که برای جذب و نگهداری بیشتر مخاطب باهدف تجارت انجام میدهند یک نوع دگماتیسم پنهان (باور و رفتار تعصبآمیز) را در بین کاربران خود رواج میدهند.
در رسانههای خبری، لفظ اتاق پژواک تمثیلی از اتاق پژواک صوتی است، که در آن صدا در فضایی بسته منعکس میشود. اتاق پژواک توصیفی کنایی از وضعیتی است که در آن اطلاعات، ایدهها، یا باورها با ارتباطات و تکرار درون یک سامانه تعریف شده تقویت میشوند. درون یک اتاق پژواک تمثیلی، منابع رسمی غالباً زیر سؤال نمیروند و دیدگاههای متفاوت یا رقیب سانسور، ممنوع، یا کمتر از حد پوشش داده میشوند.
اتاق پژواک زمانی اتفاق میافتد که افراد تنها با گروهی که دارای علایق یا دیدگاههای یکسانی مانند خود هستند، در تعامل باشند. در این صورت آنها تنها اطلاعاتی را جستجو میکنند و یا به اشتراک میگذارند که هم با هنجارهای گروهشان مطابقت داشته باشد و هم به تقویت باورهای موجود منجر شود (جیمسون و کاپلا ، 2008؛ سانستین 2009).
تصور کنید در اتاقی هستید که فقط صدا و حرفهای خودتان را بازتاب میدهد. یعنی شما عقاید و دیدگاههای هیچکس دیگری را نمیشنوید؛ به این پدیده اتاق پژواک میگویند که استعارهای در فضای رسانه شده است.
- مرکز توسعه فرهنگ و هنر در فضای مجازی نوشت: اجتماع واقعی، خانواده، دوستان و همکاران، در اطراف ما هستند که دیدگاه تعدادی از آنها با ما موافق و دیدگاه برخی از آنها مخالف ماست. ممکن است تصور کنید اینترنت و فضای مجازی، اطلاعات و دیدگاههای فکری متنوعی را در اختیار ما قرار میدهد اما بهتر است این نکته را به خاطر داشته باشید که روشی در شبکههای اجتماعی مجازی وجود دارد که آن دسته از اطلاعات و نظراتی را که شما تأیید کردهاید و یا به اشتراک گذاشتهاید برای شما نمایش میدهد و آنچه را شما نمیپسندید برایتان محدود میکند. این به معنی آن است که شما فقط صدای خودتان را میشنوید و به این پدیده اتاق پژواک میگویند.
در یک اتاق پژواک افراطی، یک منبع میتواند ادعایی را مطرح کند و افراد همفکر آنقدر آن ادعا را شنیده و تکرار کنند تا اینکه آن ادعا به شکل یک باور و حتی یک باور اغراقآمیز درآید.
شبکههای اجتماعی مجازی بهرغم ادعایی که در جهت آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات و خبر دارند، اما در عمل با الگوریتمی (روشی) که برای جذب و نگهداری بیشتر مخاطب باهدف تجارت انجام میدهند یک نوع دگماتیسم پنهان (باور و رفتار تعصبآمیز) را در بین کاربران خود رواج میدهند.
سواد رسانه به عنوان یک رشته آموزشی در چهل سال اخیر در دنیا ایجاد شده است. اهمیت واژه سواد در سالهای اخیر بسیار افزایش یافته. کانادا اولین کشوری بود که در نظام آموزشی خود رشته سواد رسانه را به صورت رسمی از نظام آموزش و پرورش خود پذیرفت.
هم اکنون در بسیاری از کشور ها مانند استرالیا، آمریکا، ژاپن و… نیز سواد رسانه به عنوان رشتهای مجزا و پر مخاطب تدریس میشود. کشورهایی مانند اتریش، سوئد، ایتالیا، یونان، سوئیس و دانمارک نیز در حال توسعه نظام آموزشی خود در این رشته کاربردی می باشند.